Facebook Tweeter Instagram YouTube

nasze patronaty | kontakt

Parady Teatr Telewizji 4.05

powrót
Parady Teatr Telewizji 4.05

4 maja 2021 r.zapraszamy na archiwalny spektakl Teatru Telewizji pt. "Parady". To perełka VIII-wiecznego teatru dworskiego, pióra Jana Potockiego – autora „Rękopisu znalezionego w Saragossie”. Inscenizacja Krzysztofa Zaleskiego z 1978 r. znalazła się w Złotej Setce Teatru Telewizji. Występują: Piotr Fronczewski, Ewa Dałkowska, Marek Kondrat.

„Nieprawdopodobny Potocki”, jak nazwał autora „Parad” Czesław Miłosz, ma w historii literatury polskiej własną legendę – kosmopolitycznego arystokraty i ekscentryka, wiodącego życie barwne i awanturnicze, zakończone samobójczym strzałem z pistoletu naładowanego srebrną kulą. Trwałą sławę przyniósł mu „Rękopis znaleziony w Saragossie” – fantastyczno-filozoficzna powieść pisana po francusku, jak wszystkie jego dzieła.

Jan Potocki (1761–1815), urodzony na Ukrainie, wychowany we Francji i Szwajcarii, mówił płynnie ośmioma językami. Studiował w wiedeńskiej Akademii Inżynierii Wojskowej i otrzymał stopień oficerski. Na Morzu Śródziemnym walczył z piratami zagrażającymi bezpieczeństwu Malty. We Włoszech badał ślady wpływów arabskich, w Turcji zachwycał się orientalnym trybem życia, w Grecji obserwował narastanie buntu przeciwko dominacji tureckiej. Przez całe życie podróżował – do Egiptu, Holandii, Hiszpanii i Maroka, Dolnej Saksonii i na Kaukaz, wreszcie do Mongolii, bo nie udało mu się dojechać do Chin.

Ożeniony z księżniczką Lubomirską, mając widoki na świetną karierę, wycofał się w świat książek, a za swe główne zadanie uznał badania nad pierwotnymi dziejami Słowiańszczyzny. Penetrował biblioteki, głównie w Paryżu, ogłaszał grube tomy komentowanych wyciągów ze źródeł.

Nie był jednak odludkiem, interesowały go bieżące wydarzenia, również polityczne. Jako poseł na Sejm Czteroletni wspierał poczynania stronnictwa reform, założył w Warszawie własną drukarnię, pisał i wydawał śmiałe polemiki, memoriały, pamflety. Walczył jako ochotnik w wojnie polsko-rosyjskiej. Po krótkiej kampanii, gdy król przystąpił do Targowicy, a wojsko złożyło broń, Jan Potocki przybył do Łańcuta, gdzie przebywała jego żona. Ku uciesze gości bawiących latem 1792 roku w rezydencji teściowej, księżnej marszałkowej Elżbiety z Czartoryskich Lubomirskiej, napisał i wystawił „Parady”. Jedyną rolę kobiecą grała jego piękna bratowa Anna Teofila, hrabina Sewerynowa z książąt Sapiehów Potocka, której zadedykował te „dramatyczne ekstrawagancje”, rok później wydane drukiem w mikroskopijnym nakładzie, w edycji prywatnej.

Nieliczne egzemplarze, które trafiły do zbiorów publicznych, spoczywały długie lata w bibliotekach. Dopiero w 1958 r. „Dialog” opublikował polski przekład „Parad” i w tym samym roku wystawił je Teatr Dramatyczny w reżyserii Ewy Bonackiej, z Barbarą Krafftówną i Wiesławem Gołasem w rolach Zerzabelli i Gila. Entuzjastycznie przyjęty warszawski spektakl zaprezentowano w 1959 r. na Festiwalu Teatru Narodów w Paryżu. Później „Parady” święciły triumfy na wielu polskich scenach.

O telewizyjnej inscenizacji z 1978 roku, zaliczonej do Złotej Setki Teatru TV, w branżowej prasie pisano: „Krzysztof Zaleski wybrał drogę pośrednią pomiędzy wierną rekonstrukcją osiemnastowiecznego teatru dworskiego a pastiszem commedii dell'arte. Oszczędna dekoracja, podobnie jak w pierwszej powojennej inscenizacji »Parad« w Teatrze Dramatycznym, składa się z podestu z ledwie zasugerowanymi w tle artybutami kolejnych miejsc w akcji. Wspaniałe, pełne fantazji i pikanterii kostiumy jak w klasycznej commedii dell'arte potęgują wyrazistość gry. Dla wykonawców »Parady« stanowią wspaniałą okazję do zaprezentowania pełnej gamy środków aktorskich. Są jedynym w swoim rodzaju sprawdzianem kondycji, umiejętności improwizacji”.

„Parady” składają się z sześciu miniatur scenicznych, w których występują charakterystyczne dla gatunku postaci. Bohaterem pierwszej pt. „Gil zakochany” jest sługa może niezbyt rozgarnięty, za to pełen zdrowego rozsądku, prostoduszny, lecz na swój sposób przebiegły. Gil zakochuje się w panience Zerzabelli, choć jak sam stwierdza, w pannie dobrze urodzonej „właściwie powinien się był zakochać pan Leander”. Romans toczy się jednak wbrew tradycji i logice, ujawniając przewrotność i skłonność do ironii autora „Parad”.

Scenka następna, „Kalendarz starych mężów”, nosi podtytuł „Parodia przepierzenia (z teatru pani de Genlis)” i jest bezlitosną parodią sztuk stanowiących żelazny repertuar łańcuckiego teatru – poczciwych jednoaktówek trzeciorzędnej, ale niebywale popularnej autorki. W miniscence „Podróż Kasandra do Indii ” pojawia się kolejna charakterystyczna postać „Parad” – zacny wytwórca serów, który podróżując do wyimaginowanych Indii Wschodnio-Zachodnich objeżdża paryskie przedmieścia.

Ten sam bohater, pocieszny i ograniczony mieszczuch, jest przedmiotem kpin w kolejnych jednoaktówkach. „Kasander aktorem” to parodia klasycznych konwencji teatralnych. W historyjce „Kasander literatem” bohater stylizuje się na patrona piśmiennictwa, ogłasza konkurs literacki z nagrodą w postaci własnej córki. Wreszcie, w jednoaktówce „Kasander demokratą”, wkracza na drogę kariery politycznej, równie podejrzanej i niedorzecznej jak on, w swych kolejnych wcieleniach.

Szczegóły:
Autor: Jan Potocki
Przekład: Józef Modrzejewski
Reżyseria: Krzysztof Zaleski
Opracowanie choreograficzne: Wanda Szczuka
Scenografia: Alicja Wirth
Muzyka: Jerzy Tyszkowski
Czas: 55 min
Obsada: Piotr Fronczewski (Ojciec / Sługa), Ewa Dałkowska (Zerzabella), Marek Kondrat (Leander), Grzegorz Wons (Lekarz)
PREMIERA: 1978

Emisja: 4.05.2021, TVP Kultura, godz. 20:00

komentarze
comments powered by Disqus
partnerzy TerazTeatr



^
Twoje sugestie i uwagi