Facebook Tweeter Instagram YouTube

nasze patronaty | kontakt

Sąd nad moralnością i zasadami. Terror w Teatrze Śląskim

recenzja TerazTeatr
powrót
Sąd nad moralnością i zasadami. Terror w Teatrze Śląskim
"Terror" reż. Robert Talarczyk, Teatr Śląski

W maju 2013 samolot Lufthansy Airbus A320, na pokładzie którego znajdowało się 164 osoby został porwany przez terrorystów i skierowany na wypełniony po brzegi stadion piłkarski Allianz Arena w Monachium, na którym odbywał się mecz Niemcy – Anglia. Major lotnictwa Lars Koch, mimo braku rozkazu, samowolnie, zestrzelił cywilny samolot. Czy teraz major Lars Koch jest winny zamordowania 164 osób, czy też uratował tysiące ludzi znajdujących się na stadionie? Czy można poświęcić choć jednego człowieka aby uratować innego? Na te pytania ma odpowiedzieć proces sądowy, którego rekonstrukcję, w reżyserii Roberta Talarczyka, możemy oglądać na Sali Sejmu Śląskiego w wykonaniu aktorów Teatru Śląskiego. I co najważniejsze, w tej rekonstrukcji, to my - widzowie, jesteśmy sędziami. Widzowie po wysłuchaniu oskarżonego, świadków oraz mowy oskarżyciela i obrońcy, podejmują decyzję, która zaważy nad dalszym losem oskarżonego majora Larsa Kocha.

Teatr Śląski po raz kolejny wykorzystał do swojego spektaklu miejsce poza teatralne, ale tym razem nie jest to po prostu przestrzeń, która została udekorowana i wykorzystana w przedstawieniu. Tym razem miejsce zostało doskonale wybrane - Sala Sejmu Śląskiego. Miejsce, które ewidentnie kojarzy się z podejmowaniem decyzji, często niełatwych, miejsce, które swoją wielkością i powagą wzbudza swego rodzaju renomę. Widzowie zasiadają więc w ławach, przy których zwykle zasiadają ich wybrani przedstawiciele i debatują nad ważnymi dla nas sprawami. Do końcowego głosowania wykorzystany jest system elektroniczny (osoby zasiadające w głównej auli) oraz kartkowy (osoby zasiadające na balkonie). Zaangażowanie widzów dodaje tylko realizmu całemu przedstawieniu, sprawia, że widz jeszcze bardziej wczuwa się w sytuację, przeżywa ją i analizuje. Dodatkowo to oglądając spektakl można zauważyć, że nie jest to typ spektaklu jaki dotychczas zwykle oglądaliśmy w teatrze. Bardziej przypomina to swego rodzaju dokument odgrywany przez aktorów. Bohaterowie, jak prawdziwe postaci w chwilach stresu (a występowanie przed sądem, odpowiadanie na pytania prokuratora na pewno do sytuacji stresowych należy), zacinają się, powtarzają niepotrzebnie kwestie, unoszą głos lub za bardzo ściszają głos przez co Pani przewodnicząca sądu musi ich upominać. Niema tutaj żadnej muzyki, są tylko głosy poszczególnych postaci, a jedynymi rekwizytami są zdjęcia i opisy przypięte do tablicy oraz to co wnoszą ze sobą obrońca, prokurator i przewodnicząca sądu (dokumenty, teczka, itp). Siedząc na widowni naprawdę można poczuć się jak na rozprawie w sądzie.


"Terror", reż. Robert Talarczyk, Teatr Śląski w Katowicach / fot. P. Jendroska

Pani przewodnicząca Dużej Izby Karnej Sądu Przysięgłego (Alina Chechelska) jest zupełnie bezstronna, a przynajmniej taka się na pozór wydaje, pytanie jakie zadaje świadkom i oskarżonemu są krótkie ale treściwe, beznamiętne, wyprane z emocji. Jedynie kilka razy można odnieść wrażenie, że Pani przewodniczącej jednak ta sprawa nie jest obojętna, że też jest człowiekiem i ma zapewne swoje przemyślenia na ten temat. Marcin Szaforz w roli majora Larsa Kocha wypada bezbłędnie. Pokazuje człowieka, który z jednej strony nie wypełnił rozkazów i zna tego cenę, ale z drugiej strony, wie co dzięki temu osiągnął i z całą pewnością dokonałby tego czynu raz jeszcze, całkowicie wierzy w słuszność swoich przekonań. Podobnie sprawa ma się z obrońcą (Bartłomiej Błaszczyński) i panią prokurator (Katarzyna Brzoska) bo z tego co i jak mówią wynika, że całkowicie wierzą w bronione przez siebie racje - obrońca uważa, że w pewnych przypadkach, w ramach wyższej konieczności, należy działać z całą stanowczością (tutaj: poświęcić 164 osoby aby uratować tysiące), z kolei pani prokurator przekonuje, że mimo wszystko najważniejsza jest niezbywalna godność ludzka i zasady (prawo, konstytucja), które przyjęliśmy i postanowiliśmy przestrzegać. Z kolei Katarzyna Brzoska jako żona pasażera z zestrzelonego samolotu to kobieta pełna żalu, wściekłości, która szuka sprawiedliwości i ma nadzieję, że wyrok, który zapadnie będzie sprawiedliwy.

Przedstawiany w tym spektaklu problem sam w sobie jest naprawdę ciekawy, bo czy można moralnie usprawiedliwić świadome poświęcanie jednego życia aby obronić drugie (bez pytania o zgodę tych, którzy będą poświęceni)? Czy można złamać w imię wyższego dobra naczelną zasadę, że każde życie jest tyle samo warte i nikt nie ma prawa go przerywać, a jeśli już, to czy powinien za to ponieść konsekwencje? Tak naprawdę to żadna z odpowiedzi nie jest dobra, każdy wybór jest zły i nie da się tego usystematyzować i zapisać w procedurze. Bo każda decyzja, każde podjęte działanie będzie oparte o konkretne wydarzenie, konkretny przypadek. Zdecydowanie, przed widzami stoi ciężki wybór, ale trzeba go dokonać i zmierzyć się z konsekwencjami, tak jak teraz mierzy się z konsekwencjami swoich czynów major Lars Koch.

Warto dodać jako ciekawostkę, że dane z wystawianych na całym świecie spektakli są na bieżąco zbierane i można je zobaczyć TUTAJ. Na dzień dzisiejszy, gdy jest pisana ta recenzja, "Terror" von Schiracha został wystawiony 1583 razy (w 68 teatrach), z czego blisko 92% procesów zakończyło się uniewinnieniem oskarżonego. Co jednak ciekawsze na 382765 "sędziów", którzy głosowali w trakcie spektakli, zaledwie 61,4% uniewinniło oskarżonego. Jak więc widać niewinność majora Larsa Kocha nie jest tak do końca pewna, zaledwie 11,4% dzieli go od skazania i uznanie mordercą 164 osób na pokładzie Airbusa A320...

Tomasz Sknadaj, listopad 2017r.


Dokumentacja na potrzeby odtworzenia procesu sądowego w sali Sejmu Śląskiego. "Terror", reż. Robert Talarczyk, Teatr Śląski w Katowicach

Terror
prapremiera: 17-06-2017r.
Teatr Śląski, Sala Sejmiku Śląskiego

tekst: Ferdinand von Schirach
rekonstrukcja: Robert Talarczyk
adaptacja przestrzeni: Agata Kurzak
odwzorowanie strojów: Ewa Kerger-Gardas
wizualizacje: Mateusz Znaniecki, Kamil Małecki
konsultacje merytoryczne: mec. Marcin Prasałek

Obsada: Katarzyna Brzoska, Bartłomiej Błaszczyński, Alina Chechelska, Marek Rachoń, Agnieszka Radzikowska, Marcin Szaforz, Mikołaj Hajduk, Oliwia Spisak.

komentarze
comments powered by Disqus
partnerzy TerazTeatr



^
Twoje sugestie i uwagi